بالىلار ئۈچۈن كومپيۇتېردا پروگرامما تۈزۈش دەرسلىرى
كومپيۇتېر، تېلېفونلار ئۈچۈن يۇمشاق دېتال، ئەپلەرنى لايىھىلەشكە قىزىقىدىغان بالىلىرىمىز ئۈچۈن پروگرامما تۈزۈش ئۇقۇمىنى تونۇتۇشتا ئەڭ قولاي قورال بولغان Scratch ھەققىدە دەسلەپكى بىلىملەر

كومپيۇتېر، تېلېفونلار ئۈچۈن يۇمشاق دېتال، ئەپلەرنى لايىھىلەشكە قىزىقىدىغان بالىلىرىمىز ئۈچۈن پروگرامما تۈزۈش ئۇقۇمىنى تونۇتۇشتا ئەڭ قولاي قورال بولغان Scratch ھەققىدە دەسلەپكى بىلىملەر
ھېچكىم ھېچكىمگە ياشاشنى ئۆگىتەلمەيدۇ. بالىڭىزغا ھاياتنى تەييار بىر رېتسىپ ھالىتىدە سۇنالمايسىز. بالىڭىزنىڭ ھايات يولىنى سىزالمايسىز. ئۇنىڭغا پەقەت ئۆز يولىنى سىزالايدىغان بىر خەرىتە بېرەلەيسىز.
سۆيگۈنىڭ چوڭدىن كىچىككە، ھۆرمەتنىڭ كىچىكتىن چوڭغا قارىتىلىشى توغرا ئەمەس. چوڭنىڭ كىچىككە كۆرسەتكەن ھۆرمىتى، كىچىككە ئەدەبلىك بولۇشنى ئۆگىتىدۇ. بالىغا ھۆرمەت دېگەنلىك، ئۇنىڭ مۇستەقىل بىر مەۋجۇتلۇق ئىكەنلىكىنى قوبۇل قىلىش دېمەكتۇر.
ئارتۇقچە سۆيگۈنىڭ بالىڭىزغا بىر زەرەرى يوقتۇر. زەرەرلىك بولغىنى خاتا سۆيگۈدۇر. بالىڭىزغا بىر تالاي نەرسىنى شەرت بىلەن بەرسىڭىز بولىدۇ. لېكىن سۆيگىڭىز «شەرتلىك» ئەمەس «مىننەتسىز» بولۇشى كېرەك. بالىڭىزنى زىيادە سۆيگۈگە لايىق ئەمەس دەپ ئويلىغان چېغىڭىزدا، سۆيگۈگە مۇھتاجلىقىنى ھېس قىلىدۇ.
بالىلىرىڭىزغا بېرەلەيدىغان ئەڭ قىممەتلىك سوۋغا ئۇلارغا كۆڭۈل بۆلۈش ۋە ۋاقىت چىقىرىشىڭىزدۇر.
كەڭ قورساقلىق، بالىڭىزنى سىزنىڭ ئارزۇ قىلغىنىڭىزدەك ئىش قىلىشقا رىغبەتلەندۈرىدۇ. كەڭ قورساقلىق ئالدىمىزدىكىلەرنى بىز ئويلىغىنىمىزدەك ئىش قىلىشقا زورلاش ئەمەس، ئۆزى ئويلىغاندەك بولۇشىغا ئىمكان بېرىشتۇر. كەڭ قورساقلىق بىلەن چوڭ بولغان بالىلار سەۋرچان ۋە كەڭ قورساق بولۇشنى ئۆگىنىدۇ.
بالىڭىزغا نەسىھەت قىلغاندىن ئۇنىڭغا ئۈلگە بولۇڭ. خۇش پېئىللىق، قولى ئوچۇقلۇق، سەمىمىيلىك پەقەت باشتىن كەچۈرۈپ ئۆگىتىلىدۇ. ئالايلۇق: بىر ساتارمەننىڭ سىزگە ئوشۇق قايتۇرغان پۇلىنى جەزمەن بالىنىڭ ئالدىدا قايتۇرۇپ بېرىڭ. بالىڭىز قاچىسىدىكى تاماقنى يەپ بولالماي قالسا، تۈگىتىشكە زورلاشنىڭ ئورنىغا، يېرىمىنى يېيىشىنى ئېيتىڭ. بەلكىم، يېرىم قاچا تاماقنى ئاز يەيدۇ، ئەمما ئۇنىڭ ئورنىغا يول قويۇش دېيىلىدىغان، شۇنداقلا ھاياتنى ياشىغۇدەك ھالغا كەلتۈرىدىغان بىر خاراكتېرگە ئېرىشىش يولىدا مۇھىم بىر قەدەم باسىدۇ.
بالىڭىزنى ئۆزگەرتەلمەيسىز. ئۇنى پەقەت ئۆزگىرىش ئۈچۈن غەيرەتكە كەلتۈرەلەيسىز، رىغبەتلەندۈرەلەيسىز. بالىڭىزنى ئۆزگەرتىشكە ئورۇنۇش ئۇنىڭ ئۈستىدە ئولتۇرغانغا ئوخشايدۇ. ئارزۇ قىلغىنىڭىزنى روياپقا چىقارغىنىڭىزنى ئويلىغان پەيتتە، ئاستىڭىزدا قالغۇچىنىڭ كۇكۇم-تالقان بولغىنىنى بايقايسىز. بالىڭىزدا بولمىغان ئالاھىدىلىكلەرگە كۆڭلىڭىزنى يېرىم قىلغاننىڭ ئورنىغا، بار بولغانلىرىدىن سۆيۈنۈڭ.
تەربىيە توغرىنى سۆزلەش ئەمەس، توغرىنى قىلىشتۇر. بالىڭىزغا بېرىدىغان تەربىيىنىڭ مەقسىدى، ئۇنىڭ مەسئۇلىيەت سەۋىيىسىنى ئۆستۈرۈش ۋە ۋايىغا يەتكۈزۈشىگە شارائىت يارىتىشتۇر.
تەقدىرلەنگەن ۋە ماختالغان بالىلار ئاتا-ئانىلىرىنى ۋە دوستلىرىنى تەقدىرلەشنى ئۆگىنىدۇ. ئاتىلىرىمىز «تاج كىيگەن باش ئەقىل تاپار» دەپتىكەن. بالىڭىزغا كىچىك مۇۋەپپەقىيەتلىرى ئالدىدا ئىلھامبەخىش سۈپەتلەر بىلەن يېقىنلاشسىڭىز ئەڭ چوڭ خەزىنە بولغان ئۆزىگە ئىشەنچ تۇيغۇسىغا ئېرىشتۈرەلەيسىز.
دۇنياغا ئۇنىڭ كۆزىدە بېقىشقا تىرىشىڭ. كۆرىسىزكى، بەكرەك كۈلىدىغان، بەكرەك سەمىمىي مۇئامىلە قىلىدىغان، بەكرەك ھەۋەسلىك، بىر تەرەپلىمىلىكتىن بەكرەك خالىي، بەكرەك كەسكىن بولۇپ قالىسىز.
ئىشلىتىش قوللانمىسى يوق ئىشلىتىدىغان بىردىنبىر تەئەللۇقاتىمىز بالىمىزدۇر.
ئەگەر بىر كۈنى يولىڭىزدىن ئازسىڭىز، بىر بالىنىڭ كۆزلىرىنىڭ ئىچىگە قاراڭ. چۈنكى بىر بالىدا بىر چوڭغا ھەرۋاقىت ئۆگىتەلەيدىغان ئۈچ نەرسە باردۇر: سەۋەبسىز يەرگە خۇش بولماق، ھەرۋاقىت ھەپىلىشىدىغان بىر نەرسە تاپالىماق ۋە قىلغۇسى بار ئىشتا كۈچىنىڭ بارىچە چىڭ تۇرماق.
پەزىلەتلىك تەربىيە ئىنسانغا ھۆرمەت بىلەن باشلىنىدۇ. پەزىلەتلىك، بىلىملىك، غورۇرلۇق ئىنسانلارنىڭ ئائىلىسى، كوچىسى، مەھەللىسى ۋە مىللىتى تېخىمۇ پەزىلەتلىك بولىدۇ. پەزىلەتلىك تەربىيە بىلەن تەربىيىلەنگەن ئىنساننىڭ بولۇشى بەختنىڭ ھەم مەنبەسىدۇر.
خۇشۋاق بولۇڭ، سۆيگۈلۈك بولۇڭ.
(تۈركچىدىن دىلمۇرات ئابدۇقەييۇم تەرجىمىسى، 2018-يىل 6-فېۋرال)
نىشان بەلگىلەپ، پىلان بويىچە ياشاۋاتامسىز؟ نىشان بەلگىلەشتىن بۇرۇنقى زۆرۈر ئىشنىڭ نېمىلىكىنى بىلەمسىز؟ بۇ ۋىدىيو سۇئالىڭىزغا جاۋاب بەرسە ئەجەب ئەمەس.
ئەسسالامۇ ئەلەيكۇم، مۇبارەك رامىزان ھارپىسىدا رامىزاندا يېمەك-ئىچمەككە دىققەت قىلىش ھەققىدە بەزى يازمىلار ئوتتۇرىغا چىققان بولسىمۇ، زولۇق، ئىپتارلىق يېمەك-ئىچمەك ھەققىدە ئوزۇقلۇقشۇناسلارنىڭ مۇھىم كۆرسەتمىلىرىنى دوستلارنىڭ سەمىگە سالغۇم كەلدى.
بىزدە رامىزان كېچىلىرى ئاياللار زودىن ئىككى سائەت بۇرۇن ئورنىدىن تۇرۇپ تاماققا تۇتۇش قىلىدۇ. زولۇققا پولو، لەغمەن، بۇلاق مانتا قاتارلىق «قورساقتا تۇرىدىغان» تاماقلار ئېتىلىدۇ. كەچتە ئىپتارغا يەنە بىر-ئىككى سائەت بۇرۇن ھازىرلىققا چۈشۈپ بىرەر سۇيۇق-سەلەڭگە يانداشتۇرۇلۇپ قۇۋۋەتلىك تاماق ئېتىلىدۇ، مېۋە-چىۋە، لەڭپۇڭ-راڭپىزا، ئاچا سەي، مۇراببا، رىشالە، قۇيماق، گۆشگىردە… قاتارلىق ساناقسىز نازۇنېمەتلەر ئىپتار داستىخىنىغا ھازىر قىلىنىدۇ. ئۇيغۇرنىڭ نورمالدا يەيدىغان ئۈچ ۋاخ تامىقى رامىزان كۈنلىرى ئىككى ۋاخقا پىرىسلىنىدۇ. بۇ يەردە «قىسقارتىش» ئىبارىسىنى ئەمەس «پىرىسلاش» ئىبارىسىنى قوللىنىشتىن مەقسەت شۇكى، ئۈچ ۋاخ تاماقتا يىيىلىدىغان ئوقەتلەر رامىزاندا كۆپەيسە كۆپىيىدۇكى ئازايمايدۇ. خەلقىمىز ئارىسىدا «ئون بىر ئاي يىغ، بىر ئاي يە» دەيدىغان گەپ بار. شۇڭا رامىزان ئايلىرى ئادەتتىكىگە قارىغاندا مولچىلىق ئىچىدە ئۆتىدۇ. شۇڭا بىر ئاي رامىزاندىن كېيىن سەمرىپ قالىدىغان ئىشلار بىزدە نورمال ئىشلار قاتارىدىن.
ھالبۇكى، ئوزۇقلۇقشۇناسلار يېمەكلىكنى ئاشقازاننى تولدۇرۇش ئۈچۈن ئەمەس ئوزۇقلۇق ئېھتىياجىنى قامداش ئۈچۈن يېيىشنى، ئىچىملىكنى ھوزۇر ئۈچۈن ئەمەس ساقلىق ئۈچۈن ئىچىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ. يۈرەك ۋە ئىچكى كېسەللىكلەر پروفېسسورى، داڭلىق ئوزۇقلۇقشۇناس جانان قاراتاينىڭ تەۋسىيىسى بويىچە بىر نەچچە تال پەمىدۇر، تەرخەمەك، بىر چاڭگال قۇرۇق يەل-يېمىش، 5-10 تال زەيتۇن، سېرىقمايدا پىشۇرۇلغان ئىككى تال تۇخۇم (سېرىقماينى ياقتۇرمىسىڭىز سۇدا پىشۇرۇڭ)، شېكەرسىز چاي ياكى سۈت، ئايرانلار بىلەن زولۇق يەپ سىناپ كۆرۈڭ، لەغمەن، پولو يەپ روزا تۇتقان كۈندىكىدىن راھەت بىر شەكىلدە ئىپتارغا ئۇلىشىسىز.
قاراتاي خانىمنىڭ ئىپتار تەۋسىيىسى بويىچە ئىپتارلىق داستىخانغا كولا، مېۋە شەربىتى، يېشىل چاي، قىزىل چاي دېگەندەك بوتۇلكىلىق ئىچىملىكلەرنى يولاتماڭ، ناننى كۆپ يېمەڭ، بۇلارنىڭ ھەممىسى يۇقىرى شېكەرلىك. ئىپتاردىن بىر-ئىككى سائەت كېيىن سىزنى ھالسىزلاندۇرىۋېتىدۇ. ئاشقازان ئاستى بەز خىزمىتىنى قالايىمىقان قىلىدۇ. ئۇسسۇزلۇق ئۈچۈن شېكەرسىز چاي، ئايران، سۇ ئىچىڭ. ئىپتارلىق تاماقتىن كېيىن تاتلىق يېگىڭىز كەلسە، تورت، پىچىنە-پرەنىكلەرنى يېمەڭ، قۇرۇق يەل-يېمىش، مېۋە-چېۋە بىلەن تاتلىق خۇمارىڭىزنى بېسىڭ.
رامىزان — ئىبادەتلىرىمىزنى مۇكەممەللەشتۈرىدىغان، يامان ئادەتلەرنى تاشلاپ، ياخشى ئادەتلەر يېتىلدۈرىدىغان مۇبارەك بىر ئاي. بۇ ئايدا ئوزۇقلۇق ئادەتلىرىمىزنى تەرتىپكە سېلىش مەيلى رامىزانلىق ئىبادەتنىڭ سۈپەت نۇقتىسىدىن مەيلى كېيىنلىك سالامەتلىك نۇقتىسىدىن ئوخشاشلا مۇھىم. رەببىمىز ھەممىمىزنى رامىزاننىڭ بەرىكەت نۇرلىرىغا چۈمۈلۈپ نۇرلانغىلى نېسىب قىلغاي.
قورقۇشلار ئۆچۈردى ئۈنۈڭنى بەلكىم،
قورقىسەن ياپراقنىڭ شىلدىرلىشىدىن.
ۋەھىمە قارايتقان قەلبىڭدە ئەمدى،
ئەسەر يوق ھېكمەتلەر پىچىرلىشىدىن.
خورازلار چىللىسا سۈبھىدە يارقىن،
قۇلاقنى ئېتىسەن، يۇمىسەن كۆزۈڭ.
پۇرايسەن ۋەھىمە ھىدىنى ھەرئان،
نەپسىدىن كەچكەن ھەر ئويغاتقۇچىدىن.
ئۇيقۇڭدا ھوزۇر يوق، ھاياتتا مەنە،
يۈزۈڭگە يەرلەشكەن يالغان تەبەسسۇم.
قەلبىڭگە بېقىشقا يوق ھېچ جۈرئىتىڭ،
كۆرۈنمەك بولىسەن ھەر كىمگە مەسۇم.
قەلبىڭدە ئۈمىد يوق، كۆزۈڭدە زىيا،
ياشايسەن تەزىمدە پۈكۈلۈپ ھەر كۈن.
ھەقىقەت نېمە ئۇ بىلمىسەڭ گەر گۈل،
توزۇيسەن قاغجىراپ تۆكۈلۈپ بەرگىڭ.
يېقىنقى ئىنكاسلار